25 nov De robotrechter: dit is mijn berekening, en daar moet u het mee doen

Online zoeken in gerechtelijke uitspraken, zelflerende computers die patronen berekenen – technologie zal de rechtspraak de komende jaren diepgaand veranderen. Gaan robots binnenkort op de stoel van de rechter zitten? Nee. Voor het nemen van de uiteindelijke beslissingen blijven mensen nodig.

Rechter Erik Koster nam het onlangs op tegen een computer. Op uitnodiging van de Raad voor de Rechtspraak deed hij mee aan een experiment: hoe zou een robotrechter over zijn zaken beslissen? Koster mocht twee zaken uitkiezen. De eerste werd een verkeerszaak, waarin een automobilist een boete had gekregen omdat hij een rotonde linksom had genomen. De andere zaak ging over het ontslag van een financieel directeur en het bepalen van de ontslagvergoeding.

“Ik was benieuwd wat een computer met de vergoeding zou doen, want dat is juridisch nogal lastig”, zegt Koster, rechter in het arrondissement Overijssel. De wet zegt weinig over de hoogte van de vergoeding, het oordeel wordt grotendeels aan de rechter overgelaten.

De robot die met deze zaken aan de slag ging, is een computersysteem gemaakt door LexIQ. Dit bedrijf biedt software aan die juristen kan helpen bij het doorspitten van grote hoeveelheden juridische data. Met de software kunnen zij sneller onderzoek doen en statistieken over de prestaties van rechters en advocaten produceren. Maar dit experiment ging een stap verder: zou de computer een voorspelling kunnen doen over een uitspraak?