09 jun Het diploma van Ali Kahawati, vluchtelingstudent 

Het Nederlandse hoger onderwijs bereidt zich voor op de komst van enkele duizenden vluchtelingstudenten zoals Ali. Hoe komen ze op de juiste studieplek terecht? Het begint allemaal bij de correcte waardering van hun diploma’s. 

Met een trotse blik haalt Ali Kahawati een verkreukeld A4’tje uit zijn tas: een scan van zijn middelbare schooldiploma. Het origineel heeft hij thuis laten liggen. Dat heeft al genoeg gereisd, zegt hij. Vier jaar geleden nam hij het mee uit Damascus, Syrië, in het vliegtuig naar Algerije. Daarna ging de reis verder, met de boot van Libië naar Italië, en uiteindelijk met trein en bus naar Nederland. Kahawati legt het blaadje op tafel. Het Arabische schrift danst over het vel papier, dat er gewichtig uitziet met al die handtekeningen en stempels.

Arabisch, Engels, wiskunde, biologie. Een voor een wijst hij de vakken aan die op zijn diploma staan vermeld. De inmiddels 21-jarige Syriër ontving het in juni 2012, tegelijk met een oproep voor militaire dienst. Hij wist meteen dat hij alles zou doen om niet te hoeven vechten. Het leven in Damascus werd bovendien steeds gevaarlijker. In juli vertrok Kahawati daarom met zijn twee jongere broertjes en zijn ouders naar Algerije. De familie probeerde in het Noord-Afrikaanse land een nieuw leven op te bouwen, maar ze mochten er niet blijven en zagen geen andere keuze dan in Libië op een boot te stappen, op weg naar Europa. Kahawati pakte zijn diploma goed in voor de overtocht. Hij wikkelde het in een plastic zak en plakte er tape omheen. Gelukkig bleef het droog, zegt hij. Hij houdt zijn hand ter hoogte van zijn navel. “We hoefden maar tot hier in het water.” Vanuit Italië reisden ze in de zomer van 2014 door naar Nederland.

Hier heeft Kahawati alle hoeken van het land wel gezien. Ter Apel, Budel-Cranendonck, Gilzen en Luttelgeest, hij telt de asielzoekerscentra op zijn vingers. In september 2015 kreeg zijn familie een eengezinswoning in Tholen toegewezen, in de buurt van Bergen op Zoom. Waar hij ook naartoe verhuist, steeds zorgt hij ervoor dat zijn diploma netjes bewaard blijft, want hij wil niets liever dan studeren. Computer Sciences aan de Vrije Universiteit Amsterdam, dat is zijn droomstudie. Hij filosofeert graag over wat hij allemaal wil worden. “Misschien kan ik wel een programma ontwerpen om wapenhandel te stoppen.”

Op de vlucht voor oorlog en geweld dragen vluchtelingen hun diploma’s duizenden kilometers met zich mee, in de hoop dat die papiertjes het begin van een nieuwe toekomst worden. In Nederland begint een lastig karwei: daar moet worden bepaald of ze toegang geven tot een passende studie of tot de arbeidsmarkt. Dit jaar verwacht EP-Nuffic een grote hoeveelheid diploma’s van vluchtelingen. In 2015 werden ruim duizend diploma’s beoordeeld uit landen waar veel vluchtelingen vandaan komen. In de eerste vier maanden van 2016 alleen al waren dat er bijna 750. Die stijgende lijn zal dit jaar doorzetten: sinds 1994 ontving Nederland niet zoveel asielaanvragen.

coverfoto: Marcel Bakker fotografie